Nieuwe bevindingen suggereren dat het aanpakken van ontstekingen bij de ziekte van Alzheimer net zo belangrijk kan zijn als het aanpakken van eiwitophoping. Dit is de voornaamste conclusie van een studie met de titel ‘Rethinking Alzheimer’s: Harnessing Cannabidiol to Modulate IDO and cGAS Pathways for Neuroinflammation Control‘, die is gepubliceerd in het vakblad eNeuro.
Invloed CBD op hersenontsteking, immuunsignalering en gedrag
Al decennialang wordt de ziekte van Alzheimer gedefinieerd door amyloïde plaques en tau-kluwen. Maar steeds meer onderzoek suggereert dat deze kenmerken slechts een deel van het verhaal zijn. Een andere belangrijke verdachte is chronische neuro-inflammatie, een aanhoudende immuunreactie in de hersenen die neuronen kan beschadigen en de ziekte kan bevorderen.
Een recente studie van de Amerikaanse Augusta University onderzocht of cannabidiol, beter bekend als CBD, dit proces kan onderbreken.
Met behulp van mannelijke 5XFAD-muizen – een veelgebruikt model voor de ziekte van Alzheimer – gaven de onderzoekers de dieren vier weken lang dagelijks CBD via inhalatie. Vervolgens onderzochten ze hoe de behandeling de hersenontsteking, immuunsignalering en het gedrag beïnvloedde.

Twee belangrijke ontstekingsroutes nader onderzocht
Het team richtte zich op twee belangrijke ontstekingsroutes die veel minder aandacht hebben gekregen dan plaques en kluwen.
Eén daarvan betreft IDO, een enzym dat de tryptofaanstofwisseling helpt reguleren en kan bepalen of de immuunactiviteit schadelijk wordt. Tryptofaan is een essentieel aminozuur dat via de voeding wordt opgenomen. Het speelt een cruciale rol bij de regulatie van stemming, slaap en het immuunsysteem, waarbij stress de afbraak via kynurenine verhoogt.
Het andere mechanisme draait om cGAS, een cellulaire sensor die verkeerd geplaatst DNA detecteert en ontstekingsreacties kan veroorzaken.
Hoewel deze systemen op verschillende manieren werken, kunnen beide de immuundysfunctie in het centrale zenuwstelsel versterken en mogelijk bijdragen aan de progressie van Alzheimer.
Wat de onderzoekers ontdekten
CBD bleek beide mechanismen te dempen. In de hersenen van de Alzheimer-muizen vonden de onderzoekers na de behandeling een lagere expressie van IDO en cGAS, onder andere in microglia en astrocyten in de entorhinale cortex, een hersenregio die een belangrijke rol speelt bij het geheugen en die in een vroeg stadium van Alzheimer wordt aangetast.
De behandeling werd ook in verband gebracht met lagere niveaus van pro-inflammatoire cytokinen, waaronder TNF-α, IL-1β en IFN-γ, en hogere niveaus van het anti-inflammatoire cytokine IL-10. De muizen vertoonden ook minder infiltrerende macrofagen in de hersenen, een ander teken dat de ontstekingsactiviteit was afgenomen.

Gedragseffecten en bredere implicaties
In gedragstests presteerden met CBD behandelde muizen beter op het gebied van herkenningsgeheugen en exploratief gedrag dan onbehandelde dieren. Dat betekent niet dat is aangetoond dat CBD Alzheimer bij mensen kan voorkomen of behandelen.
Maar het suggereert wel dat de immuunveranderingen die in de hersenen worden waargenomen, zich in dit preklinische model kunnen vertalen in betekenisvolle functionele effecten.
De bevindingen ondersteunen de auto-inflammatoire visie op Alzheimer, die stelt dat immuundysfunctie niet simpelweg een reactie is op schade, maar een van de factoren die eraan bijdragen. Dit idee wint aan populariteit nu onderzoekers proberen te verklaren waarom amyloïde en tau de ziekte niet volledig alleen verklaren.
Het eerder aanpakken van ontstekingen, in plaats van zich alleen te richten op de eiwitopbouw, zou een andere therapeutische strategie kunnen bieden.
Waarom CBD interesse wekt
De studie suggereert ook dat CBD mogelijk via een breder netwerk werkt in plaats van via één enkel doelwit.
Met behulp van bio-informatica identificeerden de onderzoekers mogelijke interacties tussen CBD en AKT1, TRPV1 en GPR55, eiwitten die betrokken zijn bij ontstekingssignalering, celoverleving en activering van immuuncellen.
Dat is belangrijk omdat Alzheimer een complexe ziekte is, en behandelingen die meerdere onderling verbonden mechanismen beïnvloeden, mogelijk effectiever zijn dan benaderingen die zich slechts op één mechanisme richten.

Hoe nu verder?
Dit betreft echter nog een vroeg dieronderzoek. Meer onderzoek is nodig om precies te bevestigen hoe CBD de IDO- en cGAS-routes beïnvloedt, om te testen of de resultaten standhouden in andere Alzheimer-modellen en om te bepalen of dezelfde voordelen veilig bij mensen kunnen worden bereikt.
“Het onderzoek naar Alzheimer is lange tijd gericht geweest op plaques en neurofibrillaire kluwen”, zegt onderzoeker Baban. “Maar onze studie toont aan dat chronische auto-inflammatie ook een belangrijke oorzaak van de ziekte is. Wat spannend is, is dat CBD niet alleen deze overmatige immuunactiviteit kalmeert, maar dat we in eerder onderzoek ook hebben aangetoond dat het plaques en neurofibrillaire kluwen kan helpen opruimen via een ander mechanisme. Dit wijst samen op een multi-target aanpak met een reëel therapeutisch potentieel.”
Meer over cannabis en de ziekte van Alzheimer vind je HIER op Mediwietsite
[beeld: Shutterstock]