(advertenties)
(advertentie)

Bijzondere bijdrage van Mediwietsite-expert Peter Vermeul, die tegenwoordig leeft en werkt – met cannabisextracten uiteraard zoals zijn hele leven al –  in Suriname. Dit keer schrijft hij over een van de vervelendste aandoeningen die bestaan: Epidermolysis bullosa (EB), een groep erfelijke ziekten waarbij de huid snel kapot gaat en de patiënt last kan krijgt van wonden en blaren. De uiterst pijnlijke aandoening wordt ook wel vlinderziekte of blaarziekte genoemd. Wat kan cannabis hiervoor betekenen?

Butterfly Children live where pain meets perseverance

Epidermolysis Bullosa – Al wie het kent, weet dat de naam alleen al te zacht klinkt voor wat het in werkelijkheid betekent. Geen enkele beschrijving, geen enkele foto kan recht doen aan het dagelijkse leed dat mensen – vaak kinderen – met EB ervaren.

De voortdurende pijn, de kwetsbaarheid van de huid, de angst bij elke beweging, de eeuwige verbandwissels, de onzichtbare uitputting… Het is een werkelijkheid die niet alleen het lichaam aantast, maar ook de geest, de familie en het hele sociale leven.

Als maker van full-spectrum cannabisextracten werk ik dagelijks met de diepste essentie van de plant. Niet om hype te voeden, maar om bruggen te slaan – tussen natuur en wetenschap, tussen wat mogelijk is en wat nodig is. Ik heb met eigen ogen gezien wat cannabinoïden, cannabinoïdezuren, flavonoïden zoals cannflavinen, en andere plantaardige verbindingen kunnen doen. Niet als tovermiddel, maar als kalmerende kracht in een zee van lijden.

Met deze publicatie wil ik bijdragen aan erkenning en bewustwording: voor EB zelf, maar ook voor de ethische noodzaak om verder te kijken dan gangbare paden. Het is voor mij geen commerciële missie, maar een menselijke. Als we met veilige, goed geanalyseerde, plantaardige extracten ook maar een fractie van de pijn kunnen verzachten, dan is dat al onschatbaar veel waard.

Ik roep wetenschappers, artsen, klinieken, en instellingen op: werk met me samen. Laten we de potentie van deze extracten onderbouwen met serieuze studies. Laten we EB-patiënten niet langer negeren in het cannabisdebat. En bovenal: laten we luisteren naar hen die dagelijks leven met deze onzichtbare oorlog op hun huid.

Voor ieder kind dat huilt bij het losmaken van een verband. Voor elke ouder die machteloos moet toekijken. Voor elke zorgverlener die beseft dat de middelen tekortschieten. Dit voorwoord is voor jullie.

Peter Vermeul

Cannabisextracten als aanvullende behandeling van EB

Epidermolysis bullosa (EB) ook wel vlinderziekte genoemd, is een zeldzame genetische huidziekte gekenmerkt door broze huid, blaarvorming en hardnekkige wonden. Patiënten lijden vaak aan chronische pijn, jeuk en infecties door de voortdurend beschadigende huid.

Traditionele behandelingen richten zich vooral op wondverzorging en pijnstilling, maar bieden vaak onvoldoende verlichting.

De laatste jaren is de aandacht gegroeid voor medicinale cannabis als aanvullende therapie bij EB. In het bijzonder staan full-spectrum cannabisextracten in de belangstelling, dit zijn extracten die alle werkzame bestanddelen van de cannabisplant bevatten waaronder tetrahydrocannabinol (THC), cannabidiol (CBD), cannabinoïdezuren zoals CBDa, THCa, en plantaardige flavonoïden zoals cannflavines.

Deze combinatie zou via een zogeheten entourage-effect” een sterker therapeutisch resultaat kunnen geven dan geïsoleerde stoffen alleen. Hieronder volgt een overzicht van wat bekend is over de effecten van full-spectrum cannabis-extracten bij EB, met nadruk op pijnverlichting, wondgenezing, de rol van cannabinoïdezuren en flavonoïden, relevante studies en mechanismen van werking.

Effecten op symptomen: pijnverlichting en wondgenezing

Een belangrijk doel van cannabistherapie bij EB is het verlichten van pijn en bevorderen van wondgenezing. Uit een internationale enquête (2021) onder EB-patiënten blijkt dat het merendeel duidelijke verbetering ervaart in deze symptomen bij gebruik van cannabinoïde-medicatie.

Meer dan 90% van de respondenten rapporteerde minder pijn en jeuk, en 60% merkte betere genezing van hun wonden. Ook gaf 80% aan minder opioïden of andere pijnstillers nodig te hebben na de start met cannabisbehandeling. De onderzoekers concludeerden:

Cannabinoïden verbeteren de perceptie van pijn, pruritus [jeuk], wondgenezing en welzijn bij EB-patiënten en verminderen het gebruik van bijkomende medicatie”.

Wetenschap over cannabisolie bij Epidermolysis bullosa

Deze bevindingen worden ondersteund door kleinschalige studies en casusbeschrijvingen. In een casusserie met drie EB-patiënten die op eigen initiatief topische CBD-olie gebruikten, werd versnelde wondgenezing, minder blaarvorming en pijnvermindering waargenomen.

Evenzo toonde een pediatrisch casusrapport (Sheriff et al., 2020) aan dat bij een kind met EB de toepassing van een cannabinoïde-olie leidde tot minder pijn en minder nieuwe blaren.

Naast individuele gevallen zijn ook grotere observaties gedaan, in een recente real-world studie in Canada kregen 20 kinderen en jongeren met EB een maand lang een 3% CBD-crème. Na die periode rapporteerde 55% van de patiënten verbeterde wondgenezing, terwijl bij 45% de wonden stabiliseerden (niet verder verslechterden). Ook subjectieve klachten zoals jeuk en pijn lieten daling zien, en bijna de helft van de deelnemers verkoos om de crème langer te blijven gebruiken.

Samengenomen suggereren deze resultaten dat full-spectrum cannabisextracten aanzienlijk kunnen bijdragen aan symptoomverlichting bij EB. Patiënten melden vaak een hogere kwaliteit van leven door minder pijnlijke verbandwisselingen, betere slaap en de mogelijkheid om lichamelijke activiteiten iets makkelijker vol te houden.

Daarnaast is het opvallend dat een groot deel van de gebruikers hun reguliere pijnstilling (met name opioïden) kon verminderen of staken dankzij cannabistherapie, wat een belangrijk voordeel is gezien de bijwerkingen en verslavingsrisicos van opioïden.

Rol van cannabinoïdezuren (CBDa, THCa)

Full-spectrum cannabisextracten onderscheiden zich van enkelvoudige middelen (zoals pure CBD-olie) doordat ze een breed scala aan plantstoffen bevatten. Hieronder vallen cannabinoïdezuren, de oorspronkelijke vormen van cannabinoïden in de rauwe plant, en cannabis-specifieke flavonoïden (cannflavines). Deze verbindingen hebben op zichzelf potentiële therapeutische effecten,

Cannabidiolzuur (CBDa), de zure voorloper van CBD, is een selectieve remmer van het ontstekingsenzym cyclo-oxygenase-2 (COX-2). CBDa kan daarmee ontstekingsprocessen afremmen op vergelijkbare wijze als NSAID-pijnstillers, maar dan via een iets ander mechanisme. Door COX-2 te onderdrukken vermindert CBDa de productie van pro-inflammatoire prostaglandines, wat bij kan dragen aan minder zwelling, roodheid en pijn in aangedane huid bij EB.

Tetrahydrocannabinolzuur (THCa), de zure voorloper van THC  heeft in preklinisch onderzoek eveneens anti-inflammatoire eigenschappen getoond. In een muismodel voor artritis bijvoorbeeld verminderde THCa duidelijk de ontstekingsreactie, er trad minder infiltraat van immuuncellen op, minder gewrichtsschade en weefsels hadden minder ontstekingsverschijnselen.

Naast ontstekingsremming wordt THCa ook neuroprotectief geacht, wat wil zeggen dat het zenuwweefsel kan beschermen, wat zeer relevant is voor de chronische zenuwpijn die EB-patiënten ervaren. Belangrijk is dat THCa niet psychoactief is (het veroorzaakt geen high” zoals THC), waardoor het ingezet kan worden zonder de psychoactieve bijwerkingen van THC. Waarbij ik direct wil melden dat bij uitwendig gebruik van THC er zo goed als geen psychoactieve werking geeft.

De rol van cannflavines

Cannflavines (A, B en C) zijn unieke plantaardige flavonoïden uit cannabis met krachtige ontstekingsremmende werking.

Uit oorspronkelijk onderzoek bleek dat cannflavin A en B ongeveer 30 keer zo effectief zijn als aspirine in het onderdrukken van ontsteking. Ze blokkeren namelijk bepaalde routes in de aanmaak van prostaglandine (een ontstekingsmediator) veel sterker dan klassieke salicylaten doen. Bovendien zijn deze flavonoïden niet psychoactief en grijpen ze direct aan op ontstekingsprocessen bij de bron, wat hen ideale natuurlijke pijnstillers maakt.

Hoewel de concentraties cannflavines in de cannabisplant relatief laag zijn (slechts sporen in gewicht), kunnen full-spectrum extracten toch kleine bijdragen hiervan leveren.

Sommige onderzoekers werken er zelfs aan om cannflavines via bio-engineering in grotere hoeveelheden te produceren vanwege hun therapeutisch potentieel.

De aanwezigheid van bovengenoemde componenten in een full-spectrum extract zal het totale effect bij EB versterken. Ze werken mogelijk synergetisch samen met de hoofd-cannabinoïden THCa en CBD. Bijvoorbeeld, waar CBD en CBDa de ontstekingsreactie temperen, kan THCa via andere receptoren pijnprikkels dempen, terwijl cannflavines aanvullende remming geven van inflammatoire enzymen.

Dit gecombineerd effect het entourage-effect genoemd, wordt gezien als een voordeel van full-spectrum extracten ten opzichte van geïsoleerde stoffen.

Met andere woorden: de natuurlijkecocktail” aan cannabinoïden, terpenen en flavonoïden in zon extract zou samen een breder scala aan symptomen kunnen aanpakken, van pijn en ontsteking tot jeuk en mogelijk zelfs stemming of slaap, die secundair aan chronische pijn vaak verstoord is.

Epidermolysis bullosa is uiterst pijnlijk, maar wellicht dat cannabis voor verlichting van de symptomen kan zorgen…

Klinische enquêtes en casusrapporten

Zoals genoemd bevestigt een vragenlijstonderzoek onder 71 EB-patiënten wereldwijd dat cannabinoïden breed inzetbaar lijken bij EB.

Hierin gaf 95% van de gebruikers aan dat hun algehele symptomen verbeterden door cannabisbehandeling, 94% meldde specifiek pijnverlichting en 91% minder jeuk, terwijl 81% een positief effect op wondgenezing zag. Verder verminderde of staakte 79% het gebruik van conventionele medicatie (zoals opioïden, pijnstillers of jeukremmers) nadat ze cannabis waren gaan gebruiken.

Dergelijke hoge percentages duiden erop dat veel patiënten baat menen te hebben bij cannabinoïde-therapie, hoewel het uiteraard gebaseerd is op zelfrapportage.

Naast enquêtes zijn casusstudies waardevol om specifieke voorbeelden te illustreren.

De casusserie van Chelliah et al. (2018) beschreef drie pediatrische EB-patiëntjes die op eigen initiatief CBD-olie op hun wonden en blaren smeerden. In alle drie de gevallen noteerden de ouders en behandelaars een snellere wondsluiting, minder nieuwe blaren en merkbare pijnvermindering.

Ook was er melding van een afname in algemene ongemakken, wat suggereert dat de kinderen comfortabeler waren. Een andere gepubliceerde casus (Sheriff et al., 2020) vond vergelijkbare resultaten bij een kind, topische Cannabisolie leidde tot duidelijk minder pijn en blaarvorming. Zulke rapporten zijn anekdotisch van aard, maar ze verschijnen consequent positief.

Bovendien komen zij overeen met informele patiëntervaringen gedeeld in lotgenotengroepen en media, waar EB-patiënten of ouders vaak aangeven dat medische cannabis bij ernstige pijn

het verschil maakt tussen een ondraaglijke en leefbare dag”

Klinische studies

Gecontroleerde klinische trials voor cannabis bij EB staan nog in de kinderschoenen vanwege de zeldzaamheid van de aandoening en juridische barrières. Wel zijn er initiatieven.

Zo heeft de FDA in 2020 een Orphan Drug status verleend aan een cannabinoïden-crème (PPP004) specifiek voor EB-behandeling, om verdere ontwikkeling te stimuleren.

In Canada werd een klein real-world onderzoek uitgevoerd (2023) waarbij een 3% CBD-crème (Ultra CBD RHO Phyto) gedurende een maand werd getest bij 20 EB-patiënten. De resultaten waren veelbelovend: 55% van de deelnemers zag verbeterde wondgenezing en bijna de helft had stabielere wonden (geen verslechtering) na die maand.

Ook gaven patiënten aan dat de crème goed verdraagbaar was en verlichting gaf van symptomen zoals pijn en jeuk. Een deel koos er vrijwillig voor om de behandeling voort te zetten, wat suggereert dat ze het als nuttig ervoeren.

Tevens is in een literatuuroverzicht (2022) gemeld dat de combinatie van THCa en CBD via sublinguale toediening succesvol pijn bij EB wist te behandelen. Dit duidt erop dat niet alleen lokale (topicale) toediening, maar ook systemisch gebruik (bv. druppels onder de tong of capsules) effect kan hebben op de diepe pijn die met EB samenhangt.

Tot op heden ontbreken grootschalige gerandomiseerde onderzoeken, maar de verzamelde klinische ervaringen, van individuele casus tot enquêtes schetsen een consistent beeld. Cannabis-extracten verlichten pijn en jeuk, verbeteren (indirect of direct) de toestand van wonden, en verhogen de kwaliteit van leven voor EB-patiënten.

Preklinisch bewijs

Op het gebied van preklinische wetenschap (laboratoriumonderzoek en diermodellen) zijn er ook relevante aanwijzingen. In celstudies met menselijke huidcellen (keratinocyten) is bijvoorbeeld gezien dat CBDa de afgifte van ontstekingsfactoren (zoals TNF-α en IL-6) onderdrukt na een prikkel, waardoor de ontstekingsreactie in de huid afneemt.

In experimentele muismodellen van huidziekte is toediening van cannabinoïden in staat gebleken om zowel ontstekingen te verminderen als wondgenezing te versnellen. Een studie toonde aan dat gerichte activatie van CB2-receptoren (zoals door een selectieve agonist of door CBD) bij muizen met een sclerodermie-achtig ziektebeeld zorgde voor minder huidontsteking en fibrose én een snellere re-epithelialisatie in een kunstmatige wond.

Dit betekent dat nieuw huidweefsel sneller over de wond groeide dan normaal, wat overeenkomt met klinische observaties bij EB-patiënten die cannabis gebruikten.

Even interessant: recent celonderzoek suggereert dat lage doses THC en CBD het regeneratieve vermogen van stamcellen kunnen stimuleren. Als vervolgonderzoek bevestigt dat cannabinoïden direct groeifactoren of weefselherstel bevorderen, biedt dat een biologisch mechanisme voor de versnelde wondgenezing die in patiënten is gezien.

Hoewel verdere studies nodig zijn, ondersteunen deze preklinische bevindingen de idee dat cannabiscomponenten méér doen dan alleen symptomen maskeren, ze lijken de onderliggende wondgenezingsprocessen en ontstekingsreacties zelf te moduleren.

Mogelijke werkingsmechanismen

Het endocannabinoïdesysteem speelt een cruciale rol in zowel het zenuwstelsel (pijnperceptie) als het immuunsysteem (ontstekingsregulatie), en het is ook aanwezig in de huid.

Full-spectrum cannabisextracten kunnen via meerdere routes effect sorteren bij EB

Pijnstillend effect

THC (de belangrijkste psychoactieve cannabinoïde) en in mindere mate CBD, grijpen aan op cannabinoïde type-1 receptoren (CB1) in het centrale en perifere zenuwstelsel. Activatie van CB1 remt de overdracht van pijnsignalen in het ruggenmerg en de hersenen. Bij EB, waar chronische wondpijn en neuropathische pijn door zenuwbeschadiging vaak voorkomen, kan dit leiden tot significante verlichting.

Patiënten rapporteren bijvoorbeeld minder brandende pijn en minder pijnlijke routinehandelingen (zoals verband wisselen) wanneer zij cannabinoïden gebruiken.

Daarnaast beïnvloeden cannabinoïden ook andere receptoren betrokken bij pijn en jeuk, zoals TRPV1-ionkanalen en opioïden receptoren, wat het breed pijnstillende effect kan verklaren.

Door de jeukstillende werking krabben EB-patiënten minder, wat secundair ook weer huidbeschadiging en pijn door nieuwe blaren voorkomt.

Ontstekingsremming en immunomodulatie      

CBD en diverse andere bestanddelen van full-spectrum extract (inclusief CBDa, THCa en cannflavines) hebben een krachtig ontstekingsremmend effect. Ze binden aan cannabinoïde type-2 receptoren (CB2) op immuuncellen in de huid en moduleren de afgifte van ontstekings-mediatoren. CBD bijvoorbeeld vermindert de afgifte van histamine en remt cytokinen zoals interleukine-1 (IL-1) en tumornecrosefactor-α (TNF-α) door geactiveerde immuuncellen.

Hierdoor zwakt de lokale ontstekingsreactie in de huid af.

Aangezien bij EB wonden de ontstekingsfase vaak chronisch overdreven is (wat genezing belemmert en extra pijn veroorzaakt), kan dit temperen” van de ontsteking de voorwaarden voor genezing verbeteren.

Ook THCa en CBDa leveren hieraan een bijdrage: CBDa remt direct het pro-inflammatoire COX-2 enzym, terwijl THCa de influx van ontstekingscellen naar beschadigd weefsel tegengaat.

De cannflavines ten slotte blokkeren via een ander pad de vorming van prostaglandines, vergelijkbaar met ontstekingsremmers maar dan veel sterker. Het gecombineerde resultaat is een minder gezwollen, rustiger wondbed, wat patiënten merken als verminderde roodheid, jeuk en pijn rondom blaren en wonden.

Huidregeneratie en wondgenezing

Naast symptoombestrijding zijn er aanwijzingen dat cannabinoïden de genezing van huidweefsel direct kunnen bevorderen. Vermindering van ontsteking alleen al helpt de normale wondgenezing (omdat chronische ontsteking collageen-afzetting en epithelialisatie verstoort). Maar daarbovenop stimuleren cannabinoïden mogelijk ook cellulaire herstelmechanismen.

Zo laat dieronderzoek zien dat activering van CB2-receptoren in de huid samengaat met snellere re-epithelialisatie, de migratie en groei van nieuwe epidermiscellen over een wond.

Een hypothese is dat cannabinoïden de afgifte van groeifactoren of matrix-eiwitten beïnvloeden die cruciaal zijn voor weefselherstel.

Daarnaast suggereren nieuwe data dat zelfs systemische toediening effect kan hebben: in een studie met knaagdier-stamcellen zorgde blootstelling aan lage concentraties THC/CBD voor een priming” van deze cellen, waardoor hun vermogen om nieuw weefsel te vormen toenam. Dit wijst erop dat cannabinoïden mogelijk direct regeneratieve paden activeren, naast het wegnemen van belemmerende factoren zoals pijn en ontsteking.

Synergie van effecten

Full-spectrum extracten brengen bovenstaande mechanismen samen. THCs agonisme van CB1 zorgt voor centrale pijnstilling, terwijl CBD en metgezellen via CB2 en enzymremming de ontstekingsreactie lokaal dempen.

Flavonoïden als cannflavin A, B, C geven additionele remming op ontstekingsroutes (o.a. via prostaglandineremming), en terpenen (zoals β-caryophylleen in cannabis) kunnen als binding partner van CB2 eveneens ontstekingsremmend werken of de huiddoorbloeding verbeteren.

Hoewel het begrip entourage-effect complex is en wetenschappelijk nog niet volledig ontrafeld, wordt aangenomen dat de combinatie van cannabinoïden, terpenen en flavonoïden een breder en sterker effect geeft dan elk bestanddeel afzonderlijk.

Voor EB betekent dit dat full-spectrum cannabis-extracten theoretisch meerdere symptoomdomeinen tegelijk kunnen aanpakken, pijn, jeuk, ontsteking en wondgenezing. Dit komt overeen met wat in de praktijk is gerapporteerd, namelijk verbetering in meerdere aspecten van de ziekte tegelijk (minder pijn én betere huidtoestand, etc.).

Conclusie

Ondanks het beperkte formaat van beschikbare studies, wijst het huidige bewijs erop dat

Full-spectrum cannabisextracten een veelbelovende aanvullende behandeling vormen voor epidermolysis bullosa. Patiënten met deze slopende blisterziekte hebben baat gevonden bij cannabis in de vorm van pijnstilling, jeuk-onderdrukking en mogelijk snellere wondgenezing, terwijl ook een verminderd gebruik van opioïden werd gerapporteerd.

De aanwezigheid van cannabinoïdezuren (CBDa, THCa) en cannabis-flavonoïden (cannflavin A, B en C) in full-spectrum extracten draagt bij aan het brede werkingsprofiel, deze stoffen zijn krachtige ontstekingsremmers en analgetica die synergistisch kunnen werken met THC en CBD.

De werkingsmechanismen lijken tweeledig, enerzijds symptomatisch (direct pijnstillend via CB1-receptoren en jeuk-remmend, en ontstekingsremmend via CB2 en enzymremming), anderzijds ziekte-modulerend (het bevorderen van huidherstel en beperken van ontstekingsschade).

Dit onderscheidt cannabisextracten van conventionele middelen die vaak slechts één aspect (bijvoorbeeld pijn) adresseren. Belangrijk is wel te benadrukken dat formele klinische trials nodig zijn om de veiligheid, optimale dosering en langetermijneffecten bij EB goed in kaart te brengen. EB-patiënten zijn kwetsbaar en hebben complexe zorg nodig; cannabistherapie dient daarom altijd onder medisch toezicht en als onderdeel van een breder behandelplan te worden toegepast.

De eerste resultaten van patiënt onderzoeken, casusseries tot kleine trials schetsen echter een hoopgevend beeld. Een meerderheid van de EB-gebruikers van cannabinoïden zou niet alleen subjectieve verlichting ervaren, maar ook objectieve verbeteringen in hun huidconditie.

Peter Vermeul

Een persoonlijke noot

“Wat Epidermolysis bullosa met kinderen en hun gezinnen doet, grijpt me dat eerlijk gezegd bij de keel. Dit is geen gewone huidaandoening. Dit is elke dag opnieuw pijn, jeuk, open wonden, infectierisico, eindeloze verbandwissels en een belasting die je niemand gunt, laat staan een kind.

Ik werk al jaren met echte volledige plant extracten waarin de natuurlijke zuurvormen (zoals CBDa en THCa) behouden blijven, samen met terpenen en flavonoiden zoals cannflavines.

Juist bij een aandoening als EB, waar pijn, ontsteking, jeuk en wondrust allemaal door elkaar lopen, vind ik het moreel bijna een plicht om te kijken of we dit beter kunnen onderbouwen en inzetten. Niet met grote woorden of valse beloftes, maar met serieus onderzoek, goede analyses (CoA), veilige formuleringen en samenwerking met artsen en EB-specialisten.

Ik wil mijn extracten heel graag beschikbaar stellen voor degelijk onderzoek, specifiek gericht op symptoomverlichting: minder pijn, minder jeuk, meer wondrust en mogelijk betere wondheling.

En laat ik ook direct duidelijk zijn, bij uitwendig gebruik is psychoactieve werking in de praktijk verwaarloosbaar. Als we zelfs maar een deel van die dagelijkse marteling kunnen verzachten, dan is dat al enorme winst.

Als er onderzoekers, dermatologen of EB-centra zijn die dit professioneel willen oppakken, ik sta open voor contact en samenwerking.”

Peter Vermeul